درمان تنگی مجرای ادرار مردان

تنگی مجرای ادرار مردان یکی از مشکلات شایع اورولوژی است که در اثر باریک شدن مسیر عبور ادرار، جریان طبیعی ادرار را مختل می‌کند. این عارضه می‌تواند ناشی از التهاب های مکرر، آسیب های تروماتیک، عفونت یا انجام برخی اعمال جراحی باشد. درمان تنگی مجرای ادرار مردان بسته به شدت و طول تنگی، علائم بیمار و شرایط عمومی وی انتخاب می‌شود و هدف اصلی آن بازگرداندن قطر طبیعی مجرا، بهبود تخلیه ادرار و جلوگیری از عوارض ثانویه است.

علائم و نشانه های تنگی مجرای ادرار مردان

تنگی مجرا در مردان (Urethral stricture) اغلب به صورت تدریجی بروز می‌کند و ممکن است بیمار تا مدتی از وجود مشکل آگاه نباشد. علائم شایع عبارت اند از:

• کاهش سرعت و فشار جریان ادرار
• نیاز به زور زدن هنگام ادرار
• قطع و وصل شدن جریان
• تکرر ادرار و احساس تخلیه ناقص
• قطره قطره شدن ادرار پس از پایان دفع
• درد یا سوزش هنگام ادرار یا وجود خون در ادرار

وجود هر یک از این علائم می‌تواند نشانه ای از تنگی مجاری ادرار مردان باشد و نیازمند بررسی توسط متخصص اورولوژ دکتر محمدهادی قیومی است.

بیشتر بخوانید: انسداد مجاری ادراری در مردان

علل ایجاد تنگی مجاری ادرار مردان

شناخت علت، در انتخاب بهترین روش درمان اهمیت زیادی دارد. مهم ترین علل عبارت اند از:

عفونت های مکرر مجاری ادرار: التهاب مزمن دیواره مجرا باعث ایجاد بافت فیبروز و در نهایت تنگی می‌شود.

آسیب و ضربه: سقوط، تصادف یا وارد شدن جسم خارجی به مجرا می‌تواند موجب ایجاد بافت اسکار شود.

جراحی های پیشین یا سوند گذاری طولانی: دستکاری های مکرر مجرا احتمال تنگی را افزایش می‌دهد.

التهاب های مزمن و بیماری های پوستی: برخی بیماری ها مانند لیکن اسکلروزوس با تنگی مجرا همراه هستند.

عوامل مادرزادی: در موارد نادر، ناهنجاری های مادرزادی باعث تنگی می‌شود.

روش های تشخیص تنگی مجرای ادرار مردان

پزشک برای تشخیص دقیق ابتدا شرح حال و معاینه انجام می‌دهد و سپس از ابزارهای تکمیلی بهره میبرد. تصویربرداری یورتروگرافی معکوس امکان مشاهده طول و محل تنگی را فراهم می‌کند. در مواردی یورتروسکوپی انجام می‌شود تا پزشک به صورت مستقیم داخل مجرا را ببیند. آزمایش ادرار برای رد عفونت و گاهی سونوگرافی باقی مانده ادرار پس از تخلیه نیز به تصمیم گیری کمک می‌کنند. تشخیص صحیح پیش شرط انتخاب بهترین روش درمان است.

روش های درمانی تنگی مجرای ادرار مردان

انتخاب درمان بسته به طول تنگی، تعداد دفعات عود و وضعیت عمومی بیمار متفاوت است. درمان ها شامل روش های کم تهاجمی تا جراحی باز هستند.

درمان دارویی و مراقبتی

در تنگی های خفیف یا بیماران بدون علامت شدید، درمان محافظه کارانه شامل کنترل عفونت، مصرف داروهای ضدالتهاب و پیگیری منظم مطرح است. هرچند درمان دارویی به تنهایی قادر به رفع تنگی نیست اما می‌تواند سرعت پیشرفت بیماری را کاهش دهد.

اتساع مجرای ادرار (Urethral Dilatation)

دیلاتاسیون یکی از ساده ترین اقدامات درمانی است. در این روش با ابزارهای مخصوص قطر مجرا به تدریج باز می‌شود. مزایا شامل انجام سرپایی و بدون نیاز به بیهوشی است ولی احتمال عود بالاست و بیمار ممکن است نیاز به تکرار دوره ای این عمل داشته باشد.

یورتروتومی داخلی (Internal Urethrotomy)

یورتروتومی داخلی روش اندوسکوپیک است که طی آن پزشک با تیغ سرد یا لیزر محل تنگی را برش می‌دهد تا مجرا باز شود. این روش در تنگی های کوتاه و اولیه موثر است اما در تنگی های بلندمدت میزان عود بیشتر است و گاهی به تکرار درمان نیاز دارد.

جراحی ترمیمی (Urethroplasty)

در تنگی های طولانی مدت، یورترپلاستی انتخاب اصلی است. این جراحی با برداشتن بافت اسکار و ترمیم مجرا به وسیله پیوند مخاط دهان یا فلپ پوستی انجام می‌شود. مزیت اصلی یورترپلاستی میزان موفقیت بالاتر و احتمال عود کمتر در مقایسه با روش های اندوسکوپیک است.

بیشتر بخوانید: بی اختیاری ادراری چیست؟

پیشگیری از تنگی مجرای ادراری مردان

پیشگیری کامل همیشه ممکن نیست، اما کاهش عوامل خطر نقش بسزایی دارد. درمان سریع عفونت های مجاری ادرار، استفاده از وسایل استریل هنگام گذاشتن سوند و پرهیز از وارد کردن جسم خارجی به مجرا از مهم ترین اقدامات است. همچنین رعایت بهداشت فردی و مراقبت در روابط جنسی برای جلوگیری از بیماری های مقاربتی توصیه می‌شود.

سوالات متداول:

خلاصه مطالب

تشخیص دقیق محل و شدت تنگی مجرای ادرار مردان با استفاده از روش های تصویربرداری و اندوسکوپی اهمیت دارد. انتخاب روش درمان به شدت و طول تنگی بستگی دارد، از درمان های اندوسکوپیک و دیلاتاسیون گرفته تا جراحی ترمیمی. رعایت مراقبت های پس از درمان و پیگیری دوره ای نقش مهمی در پیشگیری از عود دارد. آگاهی بیماران و مراجعه به موقع به پزشک می‌تواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کرده و کیفیت زندگی را بهبود بخشد.